جعل اسکناس در حقوق کیفری افغانستان و ایران
کتاب «جعل اسکناس در حقوق کیفری افغانستان و ایران» تألیف وحیدالله حمیدی با همکاری دکتر امید رستمی غازانی، اثری پژوهشی و تخصصی در حوزه حقوق کیفری است که به بررسی یکی از مهمترین و پیچیدهترین جرایم علیه آسایش عمومی و نظام اقتصادی میپردازد. این جرم، به دلیل تأثیر مستقیم بر اعتماد عمومی، ثبات نظام پولی و امنیت اقتصادی، همواره مورد توجه قانونگذاران و نظامهای عدالت کیفری قرار داشته است.
این اثر با رویکردی تطبیقی، جرم جعل اسکناس را در دو نظام حقوقی افغانستان و ایران مورد مطالعه قرار داده و تلاش میکند تصویری جامع از مبانی جرمانگاری، ارکان قانونی جرم و سیاستهای کیفری مرتبط با آن ارائه دهد. نویسندگان در آغاز، با تبیین مفاهیم بنیادین و جایگاه جعل اسکناس در زمره جرایم علیه آسایش عمومی، چارچوب نظری بحث را ترسیم کرده و سپس به تحلیل مبانی حقوقی حمایت کیفری از پول رایج و سیاست جنایی دولتها در این زمینه پرداختهاند.
از ویژگیهای برجسته این کتاب، بررسی دقیق انحصار دولتها در نشر پول و پیامدهای حقوقی نقض این انحصار است. در این راستا، با استناد به قوانین پولی و بانکی افغانستان و ایران، نقش بانکهای مرکزی در انتشار اسکناس و ضرورت حمایت کیفری از پول رایج تبیین شده و نشان داده میشود که جعل اسکناس صرفاً یک جرم اقتصادی نیست، بلکه تهدیدی جدی برای آسایش عمومی، نظم اجتماعی و اعتماد شهروندان به نظام پولی کشور محسوب میشود.
نویسندگان همچنین با نگاهی تحلیلی به ابعاد فراملی این جرم، موضوع صلاحیت کیفری دولتها در رسیدگی به جرایم جعل اسکناس را بررسی کردهاند. در این بخش، ضمن تحلیل تطبیقی مقررات جزایی افغانستان و ایران، چگونگی عدول قانونگذاران از اصل صلاحیت سرزمینی و امکان تعقیب و مجازات مرتکبان این جرم در خارج از قلمرو حاکمیت دولتها مورد مطالعه قرار گرفته و نقاط قوت، ابهامها و تفاوتهای تقنینی دو نظام حقوقی ارزیابی شده است.
این کتاب جعل اسکناس را صرفاً به ساخت پول تقلبی محدود نمیداند، بلکه تمامی رفتارهای مرتبط از جمله استفاده، توزیع، ترویج، ورود و خروج اسکناس جعلی را در چارچوب ارکان مادی جرم و مصادیق قانونی آن مورد بررسی قرار میدهد. در بخش پایانی نیز واکنشهای کیفری، ضمانتاجراها و مقررات عمومی حاکم بر این جرم در قوانین افغانستان و ایران تحلیل شده و میزان کارآمدی آنها در حفظ نظم پولی و تأمین آسایش عمومی مورد ارزیابی قرار گرفته است.
کتاب «جعل اسکناس در حقوق کیفری افغانستان و ایران» منبعی ارزشمند برای استادان، پژوهشگران، محصلین حقوق، قضات، وکلا و تمامی علاقهمندان به مطالعات حقوق کیفری، جرایم اقتصادی و سیاست جنایی به شمار میآید و میتواند درک عمیقتری از جایگاه و اهمیت این جرم در نظامهای کیفری معاصر افغانستان و ایران فراهم سازد.
