پلان استراتیژیک پوهنحی حقوق و علوم سیاسی
در افق 1405-1409
 
 
تهیه و ترتیب کننده:
 کمیته تدوین پلان استراتیژیک پوهنحی حقوق و علوم سیاسی
 
 
زمستان ۱۴۰۴
 
 
 
 
 
پیشگفتار رئیس پوهنحی

پوهنتون‌ها در ادبیات معاصر توسعه، به‌عنوان نهادهای محوری در «تولید، توزیع و کاربرد دانش» و نیز به‌مثابه موتور محرک سرمایه انسانی و تحول اجتماعی شناخته می‌شوند. بر بنیاد رهیافت‌های نوین در حوزه تحصیلات عالی به‌ویژه دیدگاه‌های مبتنی بر پوهنتون نسل سوم و چهارم، نقش پوهنتون‌ها فراتر از آموزش صرف، شامل کارآفرینی علمی، حل مسائل اجتماعی و ایفای مسئولیت اجتماعی سازمانی نیز می‌گردد. در این چارچوب، پوهنحی حقوق و علوم سیاسی پوهنتون خاتم‌النبیین (ص) شعبه غزنی، با درک عمیق از این رسالت چندبعدی، خود را متعهد به تربیت نیروی انسانی که علاوه بر برخورداری از دانش تخصصی، واجد فضیلت‌های اخلاقی، تفکر انتقادی، توان تحلیل حقوقی و سیاسی و حس مسئولیت‌پذیری در قبال جامعه باشد می‌داند. این مأموریت، در بستر کنونی که جامعه با پیچیدگی‌های فزاینده حقوقی، تحولات سیاسی پویا و چالش‌های اجتماعی چندلایه مواجه است، اهمیتی دوچندان می‌یابد.

در چنین زمینه‌ای، ورود به افق برنامه‌ریزی استراتیژیک برای دوره ۱۴۰۵ الی ۱۴۰۹، مستلزم اتخاذ رویکردی علمی، نظام‌مند و آینده‌نگر است. بر اساس نظریه‌های مدیریت استراتیژیک به‌ویژه الگوهای تحلیل محیطی(SWOT)  و برنامه‌ریزی مبتنی بر شواهد  (Evidence-Based Planning)تدوین یک سند جامع که بتواند پیوندی منطقی میان وضعیت موجود، چشم‌انداز مطلوب و مسیرهای دستیابی به آن برقرار سازد، یک ضرورت انکارناپذیر به‌شمار می‌رود. از همین‌رو، پلان استراتیژیک حاضر با اتکاء بر تحلیل دقیق محیط داخلی و خارجی، شناسایی مزیت‌های رقابتی، تبیین چالش‌های ساختاری و در نظر داشت روندهای ملی و منطقه‌ای، طراحی گردیده و در پی آن است تا زمینه‌ساز توسعه متوازن، پایدار و پاسخگو در این پوهنحی گردد.

رهیافت محوری این سند، گذار از الگوهای سنتی مدیریت آموزشی به‌سوی حکمرانی علمی مبتنی بر نوآوری، کیفیت و پاسخگویی است. در پرتو این رویکرد، ارتقای کیفیت تدریس بر اساس معیارهای تضمین کیفیت، توانمندسازی مستمر کادر علمی مطابق با استانداردهای بین‌المللی، بازنگری و انکشاف نصاب‌های درسی در پرتو تحولات معاصر حقوق و علوم سیاسی، توسعه پژوهش‌های کاربردی و مسئله‌محور، و تقویت تعامل پوهنتون با جامعه و نهادهای دولتی و مدنی، به‌عنوان اولویت‌های اساسی مورد تأکید قرار گرفته است. افزون بر آن، نهادینه‌سازی فرهنگ قانون‌مداری، عدالت‌محوری و مسئولیت اجتماعی، به‌مثابه بنیان‌های ارزشی این پوهنحی، در متن این برنامه جایگاه ویژه‌ای دارد.

این پلان استراتیژیک، محصول یک فرایند مشارکتی و مبتنی بر خرد جمعی است که با سهم‌گیری فعال اعضای هیئت علمی، کارمندان اداری و سایر ذی‌نفعان کلیدی تدوین گردیده است. بر اساس اصول حکمرانی خوب در نهادهای آموزشی، چنین رویکردی نه‌تنها به ارتقای کیفیت تصمیم‌گیری می‌انجامد، بلکه زمینه‌ساز تعهد سازمانی و تسهیل در اجرای مؤثر برنامه‌ها نیز می‌گردد. این سند، افزون بر تبیین اهداف کلان و جهت‌گیری‌های راهبردی در یک افق پنج‌ساله، به‌منزله یک چارچوب عملیاتی برای اقدام هدفمند، ارزیابی‌پذیر و مبتنی بر شاخص‌های عملکردی نیز تلقی می‌شود.

بی‌تردید، تحقق اهداف ترسیم‌شده در این پلان، در گرو عزم راسخ مدیریتی، انسجام نهادی، تخصیص بهینه منابع و بهره‌گیری اثربخش از ظرفیت‌های علمی و انسانی خواهد بود. در همین راستا، پوهنحی حقوق و علوم سیاسی پوهنتون خاتم‌النبیین (ص) شعبه غزنی، با توکل به خداوند متعال و با اتکاء بر سرمایه‌های دانشی و تجربی خویش، مصمم است تا به‌عنوان یک نهاد علمی پیشرو، در تربیت حقوقدانان و دانش‌آموختگان علوم سیاسی توانمند، متعهد و تحول‌آفرین، نقش‌آفرینی نماید و در مسیر تحکیم حاکمیت قانون، توسعه عدالت اجتماعی و ارتقای آگاهی‌های مدنی، سهمی مؤثر و پایدار ایفا کند.

امید است این سند استراتیژیک، به‌عنوان نقشه راهی علمی، منسجم و قابل اجرا، زمینه‌ساز ارتقای مستمر کیفیت آموزشی و پژوهشی این پوهنحی گردیده و گامی اساسی در جهت تحقق اهداف کلان نظام تحصیلات عالی و پاسخگویی به نیازهای رو به تحول جامعه محسوب گردد.

و من‌الله توفیق

دکتر وحیدالله حمیدی

رئیس پوهنحی حقوق و علوم سیاسی

 

 



فصل اول

مقدمه

پوهنحی حقوق و علوم سیاسی پوهنتون خاتم‌النبیین (ص) شعبه غزنی، به‌عنوان یکی از واحدهای اساسی علمی اکادمیک این نهاد تحصیلات عالی، در چارچوب احکام قانون اساسی امارت اسلامی افغانستان، استراتیژی انکشاف ملی، پالیسی‌ها و استراتیژی‌های وزارت تحصیلات عالی و نیز اسناد تقنینی و پلان استراتیژیک پوهنتون، مکلف است تا با درنظرداشت نیازهای متحول جامعه، تحولات علمی در عرصه حقوق و علوم سیاسی، شرایط اجتماعی، اقتصادی و تقاضای رو به رشد برای آموزش‌های تخصصی و باکیفیت، اقدام به تدوین و تطبیق یک پلان استراتیژیک جامع، واقع‌بینانه و قابل اجرا نماید.

تدوین پلان استراتیژیک برای پوهنحی حقوق و علوم سیاسی، افزون بر آن‌که یک الزام قانونی و اداری به‌شمار می‌رود، پاسخی سنجیده به نیازهای فزاینده جامعه، به‌ویژه نسل جوان ولایت غزنی، در زمینه دسترسی به تحصیلات معیاری در حوزه‌های حقوق و علوم سیاسی است. این پلان در پی آن است تا از طریق ارتقای کیفیت تدریس و تحقیق، توسعه برنامه‌های اکادمیک، تقویت ظرفیت‌های علمی استادان، بهبود مدیریت منابع و گسترش خدمات علمی و اجتماعی، نقش پوهنحی را در تربیه کادرهای متخصص، حاکمیت قانون، تأمین عدالت و توسعه نظام‌مند جامعه تقویت نماید. همچنان، این سند زمینه همسویی اهداف و فعالیت‌های پوهنحی حقوق و علوم سیاسی را با اولویت‌های ملی سکتور تحصیلات عالی فراهم ساخته و مسیر روشن و هدفمند انکشاف میان‌مدت و درازمدت این پوهنحی را ترسیم می‌نماید.

2-1. دیدگاه

بیانیه چشم‌انداز پوهنحی حقوق و علوم سیاسی، قرار ذیل است:

« پوهنحی حقوق و علوم سیاسی تلاش می‌کند تا با ارتقای کیفیت آموزشی و تحقیقی با رعایت موازین اسلامی، به جایگاه علمی برتر در حوزه حقوق و علوم سیاسی در سطح ملی دست یابد.»

2-2. مأموریت

مأموریت پوهنحی حقوق و علوم سیاسی قرار ذیل است:

« پوهنحی حقوق و علوم سیاسی متعهد است با فراهم‌سازی بسترهای مناسب آموزشی، پژوهشی با رعایت موازین اسلامی، نیروهای متخصص و متعهد در حوزه حقوق و علوم سیاسی تربیت نماید.»

2-3. ارزش‌های پوهنحی حقوق و علوم سیاسی

ارزش‌های محوری پوهنحی حقوق و علوم سیاسی را موارد ذیل تشکیل می‌دهد:

  • رعایت قوانین و مقررات وزارت تحصیلات عالی کشور
  • باور و احترام به ارزش‌های اسلامی و ملی
  • تقویت روحیه همدلی، از بین بردن تعصبات قومی و نژادی، همگرایی و تحکیم ثبات سیاسی
  • حفظ منافع علیای کشور
  • احترام به کرامت انسانی، تعمیم عدالت، برابری و قانون
  • ارائه تحصیلات عالی با کیفیت و معیاری متناسب با نیاز جامعه و بازار کار کشور
  • تعهد به ارتقای کمی و کیفی آموزش علمی و کاربردی دانش حقوق و علوم سیاسی
  • به کارگیری نرم‌های پذیرفته علمی

2-4. اهداف استراتیژیک پوهنحی

اهداف استراتیژیک پوهنحی حقوق و علوم سیاسی، بیانگر نتایج و دستاوردهایی است که این واحد علمی در افق زمانی پنج‌ساله در پی تحقق آن می‌باشد. این اهداف، جهت‌گیری کلی فعالیت‌های اکادمیک، اداری و انکشافی پوهنحی را مشخص ساخته و مبنای برنامه‌ریزی، اجرا و ارزیابی عملکرد قرار می‌گیرد.

اهداف استراتیژیک ذیل با رویکردی تلفیقی و نظام‌مند، مبتنی بر چشم‌انداز و مأموریت پوهنحی حقوق و علوم سیاسی، و در همسویی کامل با اهداف و اولویت‌های استراتیژیک پوهنتون خاتم النبیین (ص) شعبه غزنی و وزارت محترم تحصیلات عالی، توسط کمیته تدوین پلان استراتیژیک پوهنحی حقوق و علوم سیاسی تدوین گردیده است. در این راستا، تلاش شده است تا اهداف تعیین‌شده از جامعیت، واقع‌بینی، قابلیت سنجش و امکان تطبیق برخوردار بوده و پاسخگوی نیازهای علمی و اجتماعی جامعه باشند.

  1. انکشاف تحقیقات، تولید علم و نوآوری؛
  2. حکومت‌داری خوب، توسعه و بازسازی اداری؛
  3. بازنگری و تدوین نصاب‌ها؛
  4. کسب اطمینان از تطبیق معیارهای تضمین کیفیت و اعتباردهی؛
  5. انکشاف و بهبود آموزش الکترونیک؛
  6. ارتقاء ظرفیت؛
  7. بازنگری، تعدیل و تدوین اسناد تقنینی؛
  8. گسترش کمی و کیفی روابط با نهادهای بیرونی؛
  9. دسترسی عادلانه به تحصیلات عالی؛
  10. گسترش فعالیت‌های فرهنگی؛
  11. توسعه و بهبود زیرساخت‌ها.